2. Περαιτέρω πρέπει να ανακοπεί νέο κύμα πρόσθετων φωτοβολταϊκών.  Είναι καταλυτικό να μην επαναληφθούν λάθη υπεραδειοδότησης ιδίως μετά τον ν. 4685/2020 που οδήγησαν στη σημερινή υπερφίαλη κατάσταση, ιδίως στα Φ/Β.  Οπότε τίθεται αυτονόητα το ερώτημα του τι θα γίνει με τα 15 GW έργων ΑΠΕ και ως επί τω πλείστον Φ/Β (~10 GW) που έχουν λάβει όρους σύνδεσης από ΑΔΜΗΕ-ΔΕΔΔΗΕ, δηλαδή που είναι πλήρως αδειοδοτημένα και που πιθανόν να κατασκευαστούν προσεχώς, παραδόξως αν λάβει κανείς υπόψη του τις συνθήκες.  Επίσης τι θα γίνει με τα επιπλέον 50 GW έργων ΑΠΕ που έχουν αδεοδοτηθεί από ΡΑΑΕΥ και περιβαλλοντικά και έχουν αιτηθεί και αναμένουν όρους σύνδεσης στον ΑΔΜΗΕ.  Οι ευέλικτες συμβάσεις σύνδεσης, το γνωστό οverbooking που ξεκινά την περίοδο αυτή στα νέα έργα, βάζει μεν ένα πρόσθετο φίλτρο ώστε όσα έργα επιλέξουν να υλοποιηθούν με αυτη την προϋπόθεση να έχουν επιπλέον περιορισμούς έγχυσης "με το καλημέρα" λόγω γραμμής και βεβαίως κατόπιν επιπροσθέτως όσες απώλειες εισοδήματος τους αναλογούν σε επίπεδο κατανομής λόγω περικοπών/μηδενικών/αρνητικών τιμών.  Ως ΣΠΕΦ είμαστε επιφυλακτικοί στο overbooking διότι φαίνεται πως η πλειοψηφία της αγοράς δυστυχώς ούτε διαβάζει ούτε και καταλαβαίνει την τεχνική και νομική πολυπλοκότητα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και τέτοιων ρυθμίσεων, οπότε αντίστοιχα δεν θα είναι σε θέση να κατανοήσει την όποια αξία του μέτρου και των συμβάσεων που θα προκύψουν από αυτό για την τυχόν επένδυση τους.    

3. Σε ότι αφορά πιθανές χρηματικές επιδοτήσεις της Πολιτείας προς εξομάλυνση της κατάστασης, αυτές, αν υπάρξουν, θα πρέπει να αφορούν αποκλειστικά στο CAPEX για προσθήκη μπαταριών behind the meter σε Φ/Β πάρκα με ηλέκτριση μετά την 4/7/2019, αδιακρίτως αν φέρουν ΣΕΣΤ ή ΣΕΔΠ, αφού η προσθήκη μπαταρίας και η μετατροπή ενός έργου σε υβριδικό σταθμό του άρθρου 11Α, ανοίγει παράθυρο ευκαιρίας σημαντικών πρόσθετων εσόδων για την ενέργεια που θα εγχέεται από την μπαταρία σε ώρες υψηλών τιμών αγοράς και βεβαίως από την συμμετοχή του σταθμού και στην αγορά εξισορρόπησης ως πάροχου και όχι υπόχρεου τέτοιων υπηρεσιών.  Δηλαδή η τυχόν χρηματική επιδότηση από την πλευρά της Πολιτείας δεν είναι δυνατόν να στρεβλώνει οικονομικά την θέση και την συμμετοχή στη νέα αγορά σε επιμέρους κατηγορίες έργων, μόνο και μόνο επειδή οι φορείς τους λειτούργησαν συνετά (έκαναν μετρημένα έργα με ΣΕΣΤ) και δεν ανοίχτηκαν υπερφίαλα και χωρίς σχεδιασμό σε συνθήκες αγοράς που δεν μπορούν τώρα να διαχειριστούν (Εν. Κοιν. με ΣΕΔΠ, με προτεραιότητα λήψης όρων σύνδεσης, με +5% στην Τιμή Αναφοράς και χωρίς περιορισμό 2 έργων εκτός διαγωνισμού ΡΑΑΕΥ αλλά αντί αυτού 18 MW ανά Εν.Κοιν., δυνατότητα έργων 1 MW αντί 0.5 MW με ΤΑ αντί διαγωνισμό ΡΑΑΕΥ).

4. Αναλυτικότερα τα Φ/Β πάρκα με ΣΕΔΠ και ιδίως των Εν.Κοιν. έχουν απολαύσει σημαντικά πλεονεκτήματα από την Πολιτεία, όπως:

·        +5% στην Τιμή Αναφοράς τους (ΤΑ).  Αυτό αφορούσε και τα αγροτικά.

·        Δυνατότητα έργων ως 1 MW με διοικητικά ορισμένη ΤΑ εκτός διαγωνισμού ΡΑΑΕΥ, αντί 0.5 MW των ιδιωτών.

·        Δυνατότητα ανάπτυξης έργων έως 18 MW συνολικά με διοικητικά ορισμένη ΤΑ εκτός διαγωνισμών ΡΑΑΕΥ, σε αντίθεση με έργα ιδιωτών που είχαν τον περιορισμό των δύο μόνο έργων ανά εμπλεκόμενο φυσικό πρόσωπο.

·        Προτεραιότητα στην λήψη Οριστικής Προσφοράς Σύνδεσης (ΟΠΣ) μέσω της οποίας κατά τα έτη 2019-2020 οι αιτήσεις τους έλαβαν σημαντικό προβάδισμα στην πρόσβαση στον ηλεκτρικό χώρο και ο οποίος όταν αργότερα μειώθηκε η προτεραιότητα τους, είχε σχεδόν εκλείψει για τους ιδιώτες.

·        Τα έργα με ΣΕΔΠ μπορούσαν ανέξοδα να εκμεταλλευτούν την δυνατότητα επαύξησης κατά 10% της εγκατεστημένης ισχύος τους, σύμφωνα με την παρ. 6, άρθρο 97, του ν. 4951.  Έτσι πολλά πάρκα των 500 kW έγιναν 550 kW και του 1 MW έγιναν 1.1 MW απολαμβάνοντας ακόμη καλύτερες οικονομίες κλίμακας.  Αντίθετα, την δυνατότητα αυτή τα έργα με ΣΕΣΤ δεν μπορούσαν να την εκμεταλλευτούν διότι περνώντας το όριο των 400 kW θα έχαναν την προτεραιότητα Κατανομής, που ήταν ο βασικός λόγος που τα επέλεξαν οι φορείς τους παρά το μειονέκτημα των κακών οικονομιών κλίμακας λόγω μικρότερου μεγέθους.  

·        Η συντριπτική πλειοψηφία των Εν.Κοιν. ήταν καλυμμένα οικογενειακά επιχειρηματικά σχήματα καταστρατηγώντας το πνεύμα του του ν. 4513/2018.

5. Σε περίπτωση παράτασης συμβάσεων όπως ζητείται από μερίδα της αγοράς, αυτή -αν δοθεί- θα πρέπει να δοθεί σε όλες τις ΑΠΕ του ν. 4414, συμπεριλαμβανομένων και των ΣΕΣΤ.  Σε διαφορετική περίπτωση η Πολιτεία θα επιδοτήσει και θα επιβραβεύσει την υπερφίαλη κατάσταση των Φ/Β επενδύσεων με ΣΕΔΠ (~ 7 GW) αδικώντας τους λίγους επενδυτές με ΣΕΣΤ (~0.7 GW) που κινήθηκαν συνετά και μετρημένα και χωρίς τις οικονομίες κλίμακας των ΣΕΔΠ. Άλλωστε όπως έχει πολλάκις πλέον αποδειχθεί, οι συμβάσεις των ΑΠΕ είτε ΣΠΗΕ, είτε ΣΕΣΤ, είτε ΣΕΔΠ, είναι προς όφελος των καταναλωτών μέσω της μείωσης της χονδρεμπορικής τιμής στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας που προκαλούν και που σε περίπτωση ενεργειακών κρίσεων όπως λ.χ. με την Ουκρανία ή τώρα στον Περσικό κόλπο, θωρακίζουν τους λογαριασμούς ρεύματος των καταναλωτών και παράγουν και πλεονάσματα τα οποία επιστρέφονται στους καταναλωτές και που δεν τα καρπώνονται οι παραγωγοί, όπως λ.χ. συμβαίνει σε κατανεμόμενες μονάδες και σε έργα ανεξαρτήτως τεχνολογίας που συμμετέχουν απευθείας στην αγορά. Συνεπώς η επιμήκυνση και των συγκριτικά ελάχιστων συμβάσεων ΣΕΣΤ (10% σε πληθυσμό ως προς τις ΣΕΔΠ) εξισορροπεί την συζητούμενη παρέμβαση και συνάμα οφελεί και τους καταναλωτές.

6. Περαιτέρω άμεσες λειτουργικές-χρηματικές ενισχύσεις στα έργα με ΣΕΔΠ μας βρίσκουν αντίθετους, καθώς θα δημιουργήσουν σημαντικές  στρεβλώσεις. Τα περισσότερα από αυτά τα έργα ανήκουν σε funds, μεγάλους Ομίλους και δη καθετοποιημένους.  Τέτοιες επιδοτήσεις σε κάθε περίπτωση θα δημιουργούσουν συνθήκες παράνομων κρατικών ενισχύσεων και μάλιστα εν πολλοίς υπέρ αυτών που καρπώνονται το όφελος των χαμηλών ΤΕΑ στην περίπτωση των καθετοποιημένων. 

Επιπλέον και με τον τρόπο που προτείνονται οικονομικές λειτουργικές ενισχύσεις από φορέα της αγοράς σε Φ/Β με ΣΕΔΠ ώστε να εξισωθούν οι οικονομικές απώλειες μεταξύ διαφορετικών τεχνολογιών ΑΠΕ με ΣΕΔΠ, το σκεπτικό είναι παντελώς εσφαλμένο διότι με τον τρόπο αυτό θα εξαλείφονταν τα οικονομικά σήματα της αγοράς για την ωφελιμότητά μιας τεχνολογίας που εγχέει ρεύμα όλο το εικοσιτετράωρο συγκριτικά με τα φωτοβολταϊκά που εγχέουν μόνο συγκεκριμένες ώρες της ημέρας όλα μαζί και που δεν πρέπει πλέον να συνεχιστεί τέτοιου είδους ανάπτυξη.

7. Σχετικά με την Χρέωση Προμηθευτών, ΠΧΕΦΕΛ, του ν. 4414/2016 που αναφέρεται στον δημόσιο διάλογο ως παράδειγμα, υπενθυμίζεται πως οι πόροι που συλλέγονταν από τους Προμηθευτές μέσω του τότε μηχανισμού της κατευθύνονταν αποκλειστικά στον ΕΛΑΠΕ για την εξυπηρέτηση των υφιστάμενων συμβάσεων και των εγκεκριμένων από την ΕΕ σχημάτων λειτουργικής ενίσχυσης των παραγωγών ΑΠΕ και όχι για ενίσχυση ιδιωτών υπεράνω της λειτουργίας των συμβάσεων ΣΕΔΠ τους.

8. Η σύγκριση των Αποδεικτικών Διαθεσιμότητας Ισχύος (ΑΔΙ) που λάμβαναν κάποτε στο παρελθόν (πριν το 2016) οι μονάδες φυσικού αερίου με τις αιτούμενες πρόσθετες οικονομικές λειτουργικές επιδοτήσεις των πληττόμενων Φ/Β με ΣΕΔΠ που συχνά συζητείται στους κύκλους των παραγωγών δεν είναι ορθολογική.  Τα ΑΔΙ δίνονταν ως αμοιβή στις συμβατικές μονάδες για την παροχή υπηρεσιών ευελιξίας και σταθεροποίησης του ηλεκτρικού συστήματος, σε μια εποχή που δεν λειτουργούσε Αγορά Εξισορρόπησης και που καλύπτει πλέον οικονομικά το πεδίο αυτό.  Μάλιστα αν ποτέ  επανέρχονταν τέτοιοι μηχανισμοί λειτουργικής ενίσχυσης εκτός αγοράς, θα πρέπει να είναι τεχνολογικά ουδέτεροι και να αφορούν υπηρεσίες λ.χ. παροχής ευελιξίας, ramping κλπ όχι μόνο από συμβατικές μονάδες αλλά και από σταθμούς αποθήκευσης λ.χ. με μπαταρίες, υβριδικούς σταθμούς ΑΠΕ, ενεργή-πραγματική απόκρισης ζήτησης κλπ.  Επίσης, σε τέτοιες περιπτώσεις μηχανισμών εκτός αγοράς προβλέπονται και ισχυροί μηχανισμοί clawback.